केरल विधानसभा चुनावमा भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी) नेतृत्वको लेफ्ट डेमोक्रेटिक फ्रन्ट (एलडिएफ) को अप्रत्याशित हारले भारतीय राजनीतिमा नयाँ बहस जन्माएको छ। सन् २०२१ मा ९९ सिट जितेको वाम गठबन्धन यसपटक केवल २६ सिटमा सीमित भएको छ, जुन करिब एक चौथाइ मात्र हो।
यस परिणामले केरलमा दशकौँदेखि कायम वामपन्थी वर्चस्वमा गम्भीर धक्का पुर्याएको छ। भारतमा कम्युनिस्ट दल सत्तामा रहेको एकमात्र राज्यका रूपमा चिनिँदै आएको केरलमा अब कांग्रेस नेतृत्वको युनाइटेड डेमोक्रेटिक फ्रन्ट (युडिएफ) १०२ सिटसहित स्पष्ट बहुमतमा पुगेको छ।
हारको गहिराइ यतिमै सीमित छैन—एलडिएफ सरकारका २१ मन्त्रीमध्ये १३ जना पराजित भएका छन् भने पार्टीभित्रकै असन्तुष्टि विद्रोहका रूपमा सतहमा आएको देखिन्छ। केही नेताहरूले पार्टीबाट अलग्गिएर स्वतन्त्र उम्मेदवारी समेत दिएका थिए।
रोचक पक्ष के छ भने, कार्यकर्ता तहमा भने यो हारप्रति ठूलो निराशा देखिएको छैन। उनीहरूका अनुसार समस्या नीतिमा नभई नेतृत्वको कार्यशैलीमा थियो। “हामीले के गर्यौं भन्दा पनि कसरी गर्यौं भन्ने कुरा जनतालाई मन परेन,” एक नेतालाई उद्धृत गर्दै बीबीसीले उल्लेख गरेको छ।
राजनीतिक विश्लेषकहरू अझ स्पष्ट छन्। उनीहरूका अनुसार यो केवल सत्ता-विरोधी लहर नभई मुख्यमन्त्री पिनाराई विजयनप्रति केन्द्रित असन्तुष्टि थियो। “सत्ता पूर्ण रूपमा विजयनमा केन्द्रित भयो—उनी नै सरकार, उनी नै पार्टी र उनी नै एलडिएफ जस्तो देखियो,” एक विश्लेषकको भनाइ छ।
स्वयं विजयनले समेत मतगणनाका क्रममा दबाब महसुस गरेका थिए। उनले झिनो अन्तरले मात्र जित निकाले, जुन अघिल्लो चुनावको तुलनामा निकै कमजोर प्रदर्शन हो।
विश्लेषकहरूका अनुसार यो परिणाम वामपन्थी विचारधाराको अस्वीकृति नभई नेतृत्वशैलीप्रतिको प्रतिक्रिया हो। सरकारका उपलब्धिहरू भए पनि आलोचना सहन नसक्ने प्रवृत्ति, मिडिया र विपक्षप्रति कठोर व्यवहार तथा पार्टीभित्र लोकतान्त्रिक अभ्यास कमजोर हुनु हारका प्रमुख कारणका रूपमा औंल्याइएको छ।
यसबीच अल्पसंख्यक समुदायको मतसमेत निर्णायक बनेको देखिन्छ। अघिल्लो चुनावमा आंशिक रूपमा वामपन्थी गठबन्धनसँग रहेको मुस्लिम र इसाई मतदाता यसपटक ठूलो मात्रामा कांग्रेसतर्फ सरेका छन्।
त्यससँगै, वामपन्थी दलले अपनाएको ‘नरम हिन्दुत्व’ रणनीति र केही विवादास्पद अभिव्यक्तिले पनि आधारभूत मतदाता समूहमा दूरी बढाएको विश्लेषण गरिएको छ। विपरीत रूपमा कांग्रेसले एकजुट अभियान र प्रत्यक्ष जनसम्पर्कलाई तीव्र बनाउँदै मतदातालाई आकर्षित गर्न सफल भयो।
समग्रमा, केरलको यो परिणाम कुनै एक कारणको उपज नभई नेतृत्व शैली, आन्तरिक असन्तुलन, राजनीतिक सन्देश र मतदाताको मनोविज्ञानको संयुक्त प्रभावका रूपमा देखिएको छ।
नेपालका उत्कृष्ठ १० अनलाइन पत्रिकाहरु भित्र पर्ने सञ्चारकेन्द्र डटकम २०७० जेठ १५ गतेदेखि सञ्चालनमा छ । यो अनलाइन मिडिया ‘सम्पूर्ण विचार, समाचार र सूचनाहरुको केन्द्र’का रुपमा स्थापित हुँदै गइरहेको छ ।
प्रतिक्रिया