News Portal

  • गृहमन्त्री वादललाई हटाउ सकिन्छ ठुलो कुरा हैन, त्यो अधिकार प्रधानमन्त्रीसँग छ : योगेश भट्टराई

    ३२७ पटक

    काठमाडौं ।

    केपी शर्मा ओली नेतृत्वमा सरकार बनेको करिब ७ महिना बढी भइसकेको अबस्थामा ओली सरकारले खासै सोचे जस्तो प्रगती गर्न नसकेको जन गुनासो आइरहेका बेला सरकारको काम कारबाही, सरकारले लिने रणनीति र तत्कालिन राजनीतिक अबस्थाका बारेमा सत्तारुट दल नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)का नेता योगेश भट्टराईसँग सहकर्मी बाबुराम भुसालले गरेको संक्षिप्त कुराकानी ।

    अहिले देशमा शक्तिशाली दुई  तिहाईको सरकार छ । करिब सात महिना बितिसक्यो तर जनताले अहिले आएर ‘हात्ती आयो हात्ती आयो फुस्स ‘भन्न थालेका छन् । सरकारको काम कारबाहीलाई नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) ले कसरी मुल्याङ्कन गरेको छ ?

    पहिलो कुरा त तपाईले पृष्ठ भूमिमा जसरी प्रश्नका चाँङ उठाउनु भयो, सरकारले सबै कुरा ५ महिनामा सबै काम गर्न सक्ने भन्ने होईन, छ महिनामै सबै भ्रष्टाचारको अन्त्य हुन्छ भन्ने पनि होईन । सबै विकास निर्माणका काम भइसक्ने भन्ने पनि होईन । तर सरकारले वजेट मार्फत् अब कसरी अगाडि बढ्ने भनेर केही नीति तथा कार्यक्रम ल्याएर हामी कता जाँदै छौ भन्ने कोशिस गरेका छौ । विगतमा जसरी सरकार नौ महिनामा ढल्ने, एक बर्षमा ढल्ने गर्दथ्यो तर आज हामीले ५ बर्षको म्याण्डेड प्राप्त सरकार पाएका छौ । हामी नयाँ अभ्यासमा छौ ।

    किनकी हामी  संघीयता प्रणालीको अभ्यास गरिरहेका छौ । स्थानीय तहहरु छन् । यसरी प्रदेश तथा स्थानीय सरकार आफैमा स्वतन्त्र छन् । अहिले कतिपय मानिसहरुले के पनि भन्न थाले भने कुनै गाँउपालिकाले कर बढायो भने प्रधानमन्त्रीले भन्नु पर्यो । तर सबै सरकारहरु स्वतन्त्र भएकाले प्रधानमन्त्रीले निर्देशन दिन सक्नु हुन्न । मात्र सल्लाह दिन सक्नुहुन्छ । तपाई हामीले सुन्यौ पनि प्रदेशका मुख्य मन्त्रीहरुले केन्द्र हामीलाई अधिकार दिएन भनेर पनि भन्नु भयो ।

    मलाई लाग्छ हामी नयाँ अभ्यासमा भएका कारण अझै यस्तो समस्या हुन सक्छ । किनभने हामी पहिले देखि नै एउटा बुझाईले अभ्यस्त भइसकेका छौ । हिजोको हाम्रो असन्तुलित वैदेशिक नीति आज सन्तुलित बनाई सक्योै । हिजो हामी भारतमा मात्रै निर्भर थियौँ, आज चीनबाट पनि हामीले आयात गर्न सक्ने भएका छौ । हाम्रो पँहुच अब समुद्रसम्म पुग्ने भएको छ । नाकाबन्दीजस्ता समस्या भोग्यौ । अब त्यसको अन्त्य भएको छ ।

    वि. स. २०५१ सालमा तात्कालीन एमालेको ९ महिने अल्पमतको सरकारले गरेको कामको तुलनामा अहिलेको दुई तिहाईको सरकारले काम गर्न नसकेको त हो नि ?

    तपाईले भनेको कुरा ठिक हो तर हाम्रो लक्ष्य नौ महिना मात्रै होईन । सरकारसँग ५ बर्षको म्याण्डेट छ । त्यो परिणाम आउन एक दुई बर्ष लाग्छ । हामीले अर्थतन्त्रलाई सुधार गर्ने प्रयत्न गरिरहेका छौ । हिजो मनोमानी ढंगले व्यवसाय गरेका हरुलाई , मानोमानीढंगले लुटपाट गरेका ठेकेदारहरु र सिण्डिकेटधारीहरुले आज मानोमानी गर्न पाएका छैनन् । त्यसको प्रतिक्रिया स्वरुप उनीहरुलाई छटपटाहट भएको छ । हामीले सबै कुरालाई ब्यवस्थित गर्न खोजेका छौ । भसोजसम्म संघीय संसदले धेरै कानुन पास गरिसक्नुपर्ने छ ।

    केही गुनासाहरु जनस्तर र मिडियाबाट आएका छन् । पार्टी अध्यक्षले पनि आज केही पुरक बजेट ल्याएर भएपनि जनताका मागहरु पुरा गर्छौ भन्नु भएको छ । अध्यक्षले सरकारको कामलाई चुस्त दुरुस्त बनाउन मन्त्री मण्डललाई बिस्तार गर्ने भनिरहनु भएको छ। हामीले बिभिन्न प्रयत्न गरिरहेका छौ ।

    तपाईले कन्फिडेन्सका साथ सरकार पुर्नगठन हुन्छ  भन्नु भयो । पछिल्लो दिनमा गृहमन्त्री बादललाई हटाउने भन्ने कुरा सुनिएको छ के यो साँचो हो  ?

    मैले व्याक्तिको कुरा गर्दिन, किनभने कुनै मन्त्रीले काम गर्न नसकेमा आफ्नो विवेकले फेरबदल गर्न सक्ने अधिकार प्रधानमन्त्रीलाई छ । पहिले मन्त्रीमण्डल गठन गर्दा पनि कसैलाई सोध्नु भएको हैन । आफ्नै विवेकले गर्नु भएको हो, मैले यो बिषयमा किन बोल्नु ? कुनै मन्त्रीले राम्रोसँग काम गर्न नसकेपछि त्यसको सबै जवाफदेहिता प्रधानमन्त्रीले लिनुपर्छ, यो उच्च स्तरको कुरा हो  ।

    तपाईले भन्नुभयो त्यो पार्टीको माथिल्लो स्तरको कुरा हो तर तपाईकै पार्टीका नेता घनश्याम भुसालले कुनै व्याक्तिलाई चाहँदा नियुक्त गर्ने नचाँहदा मिल्काउने संस्कार ठिक होईन भनिरहनु भएको छ नि ?

    हो त्यो कुरा ठिक हो । सबै व्याक्ति आफ्नो लामो समय लगाएर आएका छन् । अघि तपाईले भन्नु भयो नौ महिने सरकार ।  त्यो बला सरकारमा जानलाई पार्टीभित्र प्रशस्त छलफल गरिन्थ्यो । केन्द्रीय समितिको बैठकको निर्णय पछि गरिन्थ्यो तर अहिले त्यो भएको छैन । पार्टी विधिमा चल्ने हो । हामीले प्रधानमन्त्रीलाई स्थायी समितिको बैठक बोलाऔं  भनेका छौं । प्रधानमन्त्रीले पनि मिलाउँछु भन्नु भएको छ । यो कुरालाई सुधार्छौ ।

    तपाईले शुरुमै गम्भीर कुरा उठाउनु भयो । संघीय सरकार, स्थानीय सरकारले गरेका काममा केन्द्र सरकारले रेगुलेट गर्न सक्दैन भन्नु भयो तर संघीय सरकारको जनताप्रतिको जवाफदेही छैन भन्ने हो ?

    हामीले त्यस्तै संबिधान निर्माण गरेका छौँ । कित हामीले संबिधान बनाउने बेलामै सोच्नु पर्दथ्यो । हिजो गाउँ विकास समितिले आफैले कर उठाउन पाँउँदैनथ्यो आज उलाई अधिकार छ । अस्वभाविक रुपमा कर उठाएको छ भने त्यसलाई व्यवस्थि गरेर उठाउनु पर्दछ । जो सुक्कै सरकार पनि करबाट नै चलेको हुन्छ । जनताले कर तिर्ने बानी बसाल्नु पर्छ ।

    तर संघीय संसदलाई त्यो रेगुलेट गर्ने अधिकार छ । वित्तिय आयोग गठन गरेर यतिसम्म कर लेउ भन्न मिल्छ । यतिसम्म कर लिन पाउँछौ यतिसम्म लिन पाँउदैनौ भनेर निर्देशन गर्ने अधिकार केन्द्रमा छ त ?

    छ । अहिले पनि वित्तिय आयोग छ । त्यसकै आधारमा अहिले स्थानीय निकायले काम गरिरहेका छन । संबिधानमै स्थानीय तथा प्रदेश सरकारको काम कर्तब्य र अधिकारहरु उल्लेख छ ।

    यसको मतलब संत्रिधानमै त्रुटि छ भन्न खोज्नु भएको ?

    होईन अहिले नै त्यो बेला भएको छैन । हामी नयाँ अभ्यासमै छौ । यो केही समय हेरौँ । अहिलेका स्थानीय निकायको आउटपुट के हुन्छ । पछि त्यस्तो समस्या नै आएछ भने अन्य बिपक्षी दलसँग पनि सल्लाह गर्नुपर्छ ।

    तपाईले अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध सुधार गर्यौं भन्नु भयो । वि. सं २०७२ सालमा भारतले नाकाबन्दी गर्दा त्यसको बिरुद्धमा अहिलेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली उभिए । राष्ट्रवादी रुपमा चिनिए पनि । पछिल्लो दिन अहिले ओली जी नै भारततर्फ बढी झुकाव राख्न थाले भनिन्छ नि ?

    हामीले सबै छिमेकीसँग समान सम्बन्ध राख्ने हो । त्यो भारत र चीनसँग पनि। हिजोको भारतको नेपाललाई हेर्ने दृष्टिकोण  जुन थियो त्योआज बदलिएको छ । चीनले पनि आज नेपाललाई ठूलो लगानीको क्षेत्रको रुपमा हेर्न थालेको छ । त्यसकारण हामी अहस्तक्षेप, पञ्चशीलको सिद्धान्तमा विश्वास गर्छौं, त्यसकारण कुनै देशसँग नजिक वा टाढा भन्ने  नै हुँदैन ।

    सरकारले यातायात क्षेत्रको सिण्डिकेट तोड्न सकेन, सुनकाण्ड हरायो भन्ने जनगुनासा आउन थालेका छन् नि ?

    मैले भने सबै कुरा एकै पटक पनि सम्भव हुँदैन । हिजोका जुन यातायात समिति थिए, अब ति कम्पनीमा आउनु पर्दछ । जहाँसम्म सरकारबाट जनताले अपेक्षा गरेको कुरा छ, त्यो हिसाबले सरकार सुस्त देखियो तर यो सरकार गलत बाटोमा जान खोजेको छैन । ठिक बाटोमा छ ।

    तपाईहरुले समाजवादमा जाने भन्नु भएको छ । तर नीजि संस्थाहरुलाई जोड दिईरहनु भएको छ,  त्यसका निम्ती खेल्ने अर्को तप्का त छँदै छ । यसलाई तपाईहरुले कसरी क्रस गर्नु हुन्छ ?

    आजको समाजवादी अभ्यास भनेको हिजोको जस्तो फोटोकपी हुँदैन । त्यो हामीले संबिधानमा पनि उल्लेख गरेका छौँ । हामीले समाजवादका लागि तीन खम्बे अर्थनीति भनेका छौं । त्यो भनेको क्रमश नीजि क्षेत्र, सरकारी लगानी र सहकारी । अर्को कुरा शिक्षा , स्वास्थ्य जस्ता अतिआवश्यक क्षेत्रमा सरकारी लगनी बढाउँदै समाजवादको आधार तयार गर्ने र अन्य क्षेत्रमा प्रतिस्पर्दात्मक पुँजीमा जोड दिने । हिजो जस्तो बहुराष्ट्रिय निगमहरुलाई मनोमानीढंगले लुट्न दिन्नौ । अब त्यो कानुनको दायरामा बसेर सञ्चालन गर्न पाईने छ । हामी समाजवादको चरणमा पुगेका छैनौ । यो दशकौँ लाग्न सक्छ । त्यसको लागि राष्ट्रिय पूँजीको विकास गर्ने बाटोमा जाने छौँ ।

    पछिल्लो दिनमा सरकार आफैले संत्रिधानको उल्लङ्घन गर्ने गरेको भन्ने आवाज बाहिर आउन थालेको छ । । सर्वोच्च अदालतले गरेको निर्णयलाई सरकारले निरन्तर बेवास्ता गर्दै विप्लव नेतृत्वको नेकपाका प्रवक्ता प्रकाण्डलाई सर्वोच्च अदालत परिसरबाटै गिफ्तार गदै आएको छ । उता विप्लव जीहरुको पनि त्यस्तै खालको विज्ञप्ति आउने गरेको छ । यसले गर्दा त फेरी मुलुक कही द्धन्द्धमा जाने त होईन भन्ने आशंका पैदा भएको छ , यो बिषयमा तपाईको धारणा के हो ?

    अब फेरी द्धन्द्धमा जानु पर्ने आवश्यकता त म देख्दिन । कुनै पनि राजनीतिक दललाई शान्तिपूर्ण रुपमा विरोध गर्न पाउने, निर्वाचनमा भाग लिन पाउने अधिकार संविधानले नै दिएको छ । म कमरेड विप्लवलगायतका कमरेडहरुसँग आग्रह गर्न चाहन्छु, उहाँहरुले आफ्ना माग राख्न सक्नु हुन्छ । अब पनि किन जनतालाई दिग्भ्रमित गर्नु पर्यो ? उहाका मागहरु के के हुन्  ? त्यो राख्न नसक्ने आवस्था त छैन ।

    तर कतिपय साम्प्रदायिकता बोकेका र देश नै टुक्र्याउने अभिव्यक्ति दिएका सीके राउतहरुसँग सरकारले त्यही किसिमको व्यवाहार गर्छ, सरकारले गर्ने व्यवाहार फरक हुन्छ । तर विप्लव कमरेडसँग वार्ता गर्न सरकारले वार्ता कमिटी नै गठन गरेको छ । त्यसले निकास ल्याउने कुरामा विश्वस्त छुँ । जँहासम्म सरकारले आफ्नो काम गरेको छ । सर्वोच्च अदालतले आफ्नो काम गरेको छ ।

    २०७५ भदौ २४ गते प्रकाशित
    प्रतिकृया दिनुहोस्

    विदेशीसँग प्रतिस्पर्धा गर्नसक्ने नेपाली जनशक्ति उत्पादन गरिन्छ – प्रधानमन्त्री

    काभ्रेपलाञ्चोक । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले विदेशीसँग प्रतिस्पर्धामा उत्रनसक्ने गरी नेपाली जनशक्ति उत्पादन गरिने बताएका...

    २७ वर्षपछि कोमाबाट बौरिएकी आमाको मुखबाट पहिलोपटक निस्कियो यस्तो शब्द

    काठमाडौँ । सडक दुर्घटनामा परेर ‘कोमा’ मा गएकी संयुक्त अरब इमिरेट्सकी एक महिला २७ वर्षपछि...

    एकता सकिएको २ दिन नबित्दै ओलीसँग प्रचण्ड फायर, यस्तो छ कारण

    काठमाडौं । जिल्ला तहको एकता भएको २ दिन नबित्दै सत्तारुढ नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) भित्रको...

    राष्ट्रिय भण्डारी चीन प्रस्थान

    राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी मित्रराष्ट्र चीनको नौं दिने राजकीय भ्रमणका लागि त्यसतर्फ प्रस्थान गरेकी छिन् ।...

    भूकम्प जाँदा मृत्यु हुनेको संख्या ११ पुग्यो, यस्तो छ थप क्षतिको बिबरण

    काठमाडौं । ६ दशमलव १ म्याग्निच्युडको भूकम्प जाँदा मृत्यु हुनेको संख्या ११ पुगेको छ ।...