• News Portal

    • आज :

    ताजा शिर्षकहरु

    चर्चित शिर्षकहरु

    अन्तराष्ट्रिय

    अफगानिस्तान युद्धबाट यी कम्पनीहरुले कमाए अरबौं नाफा

    610
    SHARES


    काठमाडौं । अमेरिकाले अफगानिस्तानमा सबैभन्दा लामो र महँगो युद्ध लडेको छ। लडाई ३० अगस्टमा समाप्त भयो जब अन्तिम अमेरिकी सैनिक काबुलबाट बाहिरिए। ब्राउन युनिभर्सिटीको ‘युद्धको लागत’ परियोजनाको अनुसार, अमेरिकी कोषागारमा यो युद्धको बोझ २।३ बिलियनमा आयो।

    अफगानिस्तानबाट अमेरिकाको फिर्तापछि, तालिवानको बढ्दो शक्ति, देशको कब्जा र अराजकताको माहौल धेरै विशेषज्ञहरुद्वारा अमेरिकाको हारको रूपमा वर्णन गरिएको छ। तर केहि मानिसहरुको लागि यो एक हराएको लडाई हुन सक्छ, तर धेरैको लागि यो एक लाभदायक सम्झौता भएको छ।

    सन् २००१ र २०२१ को बीचमा, २.३ बिलियन डलर यस युद्धमा खर्च गरिएको थियो, १.०५ बिलियन डलर अफगानिस्तानमा रक्षा मन्त्रालयको संचालन पूरा गर्न खर्च भएको थियो। यो रकमको एक ठूलो हिस्सा अफगानिस्तानमा अमेरिकी परिचालनलाई समर्थन गर्ने निजी कम्पनीहरुको सेवाहरुमा खर्च भएको थियो।

    क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालयको केनेडी स्कूल अफ गभर्नन्सकी प्रोफेसर लिन्डा बिम्स भन्छिन्, ‘यो लडाईमा अमेरिकी सैनिकहरुको संख्या धेरै ठूलो थिएन। सबै स्वयंसेवकहरु सैन्य ठेकेदारहरुद्वारा प्रदान गरिएको थियो। अमेरिकी सैनिकहरु भन्दा धेरै अनुबंधहरु थिए। तर संख्या काम गर्ने मानिसहरुको संख्या दोब्बर थियो। ‘

    लिन्डा बिल्म्सले बीबीसी मुन्डोलाई भनिन्, ‘अफगानिस्तानमा पठाइने सेनाको संख्या राजनीतिक रुपमा सीमित थियो र ठेकेदारहरुको संख्या पनि यसै आधारमा तय गरिएको थियो।’ उनी अगाडि भन्छिन्, ‘त्यहाँ ठेकेदारहरु थिए जसले विभिन्न प्रकारका कामहरु गरेका थिए, जस्तै हवाईजहाजमा इन्धन भर्ने, ट्रक चलाउने, खाना पकाउने, सफाई गर्ने, हेलिकप्टर चलाउने, र सबै प्रकारका उपकरण र सामग्री ढुवानी गर्ने।’ पाँच कम्पनीले सबैभन्दा बढी फाइदा उठाएको जनाइएको छ ।

    अमेरिका र अन्य देशहरुबाट १०० भन्दा बढी कम्पनीहरुले अफगानिस्तानमा सेवाहरुको सबै प्रकारको लागि अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयबाट अनुबंध प्राप्त गरेका थिए। यी मध्ये केही कम्पनीहरुले अरबौं डलर कमाएका छन्। २० वर्ष अफ़ वरु प्रोजेक्टकी निर्देशक प्रोफ़ेसर हेदी पेल्टियर ‘कस्ट फ़ वर’ प्रोजेक्टको एक हिस्सा हुन्। उनले बीबीसी मुन्डोलाई भनिन्, ‘कुन कम्पनीहरुले सबैभन्दा धेरै लाभान्वित भएका छन् भनेर देखाउने कुनै आधिकारिक डाटा छैन।

    जे होस्, उनले बीबीसी मुन्डोजसँग परियोजनाको अनुमान साझा गरे जुन अझै प्रकाशित हुन बाँकी छ।’ यी अनुमानहरु अमेरिकी सरकारको वेबसाइट गकबकउभलम।नयख मा उपलब्ध डाटाको समीक्षाको आधारमा तयार गरीएको हो। यो डाटा अमेरिकी सरकारको खर्चमा आधिकारिक जानकारी दिन्छ, जो २००८को वित्तीय संकटपछि तयार गरिएको हो।

    हेदी पेल्टियर भन्छन्, ‘यी तथ्या्क मुख्यतः २००८देखि २०२१ को अवधिमा आधारित छन्। जे होस्, केहि परियोजनाहरु २००८ भन्दा पहिलेका छन्। यस मामलामा, यदि हामी वर्ष २००१ लाई हेरौं, तब वास्तविक तथ्यांक धेरै हुन सक्छ।’

    यी अनुमानहरुको अनुसार, अफगानिस्तान मा शीर्ष तीन अमेरिकी ठेकेदार कम्पनी डाइनकार्प, फ़्लूअर र केलाग ब्राउन एन्ड रूट (केबीआर) रहेका छन्। ती कम्पनीहरुको ठेके लाजिस्टिक्स इनक्रीज़ प्रोग्राम विद सिविलियन पर्सनेल (लागकैप) को भागको रूपमा दिइएको थियो । हेदी पेल्टियरले (लागकैप० त्यहाँ व्यापक बहु–बर्ष अनुबन्ध छन् कि रसद, व्यवस्थापन, यातायात, उपकरण र विमान मर्मत र समर्थनमा सेवाहरुको एक दायराको लागि अवसर प्रदान गर्दछ।

    डाइनकार्प
    डाइनकार्पको धेरै कार्यहरु मध्ये एक अफगानिस्तान पुलिस र औषधि विरोधी सेनाहरु लाई उपकरण र प्रशिक्षण प्रदान गर्नु थियो। कम्पनीले हामिद करजईलाई अफगानिस्तानको राष्ट्रपति हुँदा अंगरक्षक पनि प्रदान गरेको थियो। हेदी पेल्टियरको गणना अनुसार डाइनकार्पले १४.४अरब डलरको ठेकामा ७.५सहित अरबौं डलर को अनुबंध प्राप्त भयो। डाइनकार्पको भर्खरै अमेंटम कंसोर्टियमद्वारा अधिकृत गरिएको छ ।

    सन् २००२ पछि डाइनकार्प इंटरनेशनलले आफ्ना सरकारी ग्राहकहरु र अफगानिस्तानमा उनीहरुको साझेदारहरुसंग मिलेर काम गरेको छ क्लाइंट्सका एक प्रवक्ताले बीबीसी मुन्डोलाई यसको गतिविधिहरुको बारेमा प्रश्नहरुलाई भने।

    प्रवक्ताले भने कि एक निजी कम्पनी भएको हुनाले, यो आफ्नो करार र अन्य वित्तीय विवरण को विवरण सार्वजनिक गर्दैन। फ़्लूअर टेक्सस आधारित कम्पनी हो जुन दक्षिणी अफगानिस्तानमा अमेरिकी सैन्य आधारहरुको निर्माण कार्यको पछि हेरिएको थियो।

    कम्पनीको वेबसाइट मा दिईएको जानकारी को अनुसार, यो अफगानिस्तान मा ठट अगाडि अपरेटिंग बेस ९सानो सैन्य बेस० संचालित थियो। एक लाख सिपाहीहरुलाई सहयोग गरे र एक दिन मा एक लाख ९१ हजार भन्दा धेरैलाई खाना दियो।

    हेदी पेल्टियरका अनुसार फ़्लूअर कोरपोरेशनको १३.५ अरब डलरको ठेक्का मिलेको थियो । जसमा १२.६ अरब डलरको ठेक्का लगकैपका अनुरूप हो । बीबीसी मुन्डोले फ्लुअर कम्पनीलाई अफगानिस्तान युद्धमा आफ्ना गतिविधिहरुको बारेमा जानकारी उपलब्ध गराउन अनुरोध गरे, तर यो समाचार प्रकाशित नभएसम्म कुनै प्रतिक्रिया आएको छैन।

    केबीआर
    कैलोग ब्राउन मार्ग ९केबीआर०अमेरिकी सेनाको सहायताको लागि ईन्जिनियरिङ र लजिस्टिकको काम देखिएको थियो। कम्पनीले उनीहरुलाई अस्थायी आवास, खाना र अन्य आधारभूत सेवाहरु उपलब्ध गराएको थियो। यो कम्पनीले नाटो एयर स्ट्राइक को लागी अफगानिस्तान मा धेरै एयरपोर्टहरुलाई ग्राउन्ड लेवल समर्थन प्रदान गरेको छ। यसमा एरोनोटिकल सञ्चारमा रनवे र विमान मर्मत सम्भारको व्यवस्थापन पनि सामेल छ। हेदी पेल्टियरको अनुमान अनुसार केबीआरले अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयबाट ३.६ अर्ब डलर बराबरको सम्झौता प्राप्त गरेको छ।

    एक कम्पनीका प्रवक्ताले बीबीसी मुन्डोलाई भने, ‘केबीआरले २००२ देखि २०१० सम्म अफगानिस्तानमा अमेरिकी सेनालाई कन्ट्रैक्ट अन्तर्गत एक प्रतिस्पर्धी अनुबंधको माध्यमबाट समर्थन गरेको थियो। हामीले यो अनुबंध २००१ मा जितेका थियौं।’

    रेथियोन
    चौथो सबैभन्दा धेरै कमाउने कम्पनी रेथियोन थियो, जो अमेरिका मा सबैभन्दा ठूलो एयरोस्पेस र रक्षा कम्पनीहरु मध्ये एक हो। कम्पनीले अफगानिस्तानमा २.५ अर्ब डलर बराबरको सेवा जितेको छ। यसको सबैभन्दा भर्खरको काम अफगानिस्तान एयर फोर्सलाई तालिम दिनु थियो, जसको लागी यो २०२० मा १४ करोड ५० लाख डलरको अनुबन्ध भयो। एजिस एलएलसी वर्जीनियामा आधारित एक सुरक्षा र खुफिया कम्पनी हो।

    यो सेवाहरु को माध्यमबाट अफगानिस्तानमा पाँचौं सबैभन्दा धेरै कमाउने कम्पनी हो। यसले १।२ अरब डलरको ठेक्का पायो। उनले काबुलस्थित अमेरिकी दूतावासमा सुरक्षा प्रदान गरेकी थिइन्। बीबीसी मुन्डो अफगानिस्तानमा उनको गतिविधिको बारेमा सोधपुछ गर्न एजिससम्म पुग्यो, तर यस लेख को प्रकाशन सम्म उनको पक्षबाट कुनै प्रतिक्रिया थिएन।

    सञ्चारकेन्द्र
    emailsanchar@gmail.com

    नेपालका उत्कृष्ठ १० अनलाइन पत्रिकाहरु भित्र पर्ने सञ्चारकेन्द्र डटकम २०७० जेठ १५ गतेदेखि सञ्चालनमा छ । यो अनलाइन मिडिया ‘सम्पूर्ण विचार, समाचार र सूचनाहरुको केन्द्र’का रुपमा स्थापित हुँदै गइरहेको छ ।

    सञ्चारकेन्द्रबाट थप +
    प्रतिक्रिया

    आजको ट्रेन्डिङ